a902f88f

Waarom kon ik niet meer praten?

Sun, 20 Jul 2025 17:48:49 GMT

De nervus vagus (ook wel tiende hersenzenuw of craniale zenuw X genoemd) is een belangrijke gemengde hersenzenuw die zowel sensorische (gevoels-) als motorische (bewegings-) vezels bevat. De nervus vagus wordt ook wel de snelweg van je hersenen naar je darmen genoemd. Door deze hersenzenuw kun je vlinders in je buik voelen, een knoop in je maag of pijn in je hart na een verbroken relatie.

De voorste motorische kern van de nervus vagus wordt de ventrale vagus genoemd, de nucleus ambiguus . Deze tak innerveert voornamelijk de structuren boven het middenrif, zoals het hart, de keel en het gezicht (via verbindingen met andere zenuwen). Hij is betrokken bij sociale verbondenheid, spraak, mimiek en de regulatie van het hart. De ventrale vagus is onderdeel van het parasympathisch zenuwstelsel en zorgt in rust voor veiligheid, verbondenheid, ontspanning en sociale interactie.

De achterste motorische kern van de nervus vagus wordt de dorsale vagus genoemd, de nucleus dorsalis nervi vagi . Deze tak innerveert voornamelijk de organen onder het middenrif: maag, darmen, lever, alvleesklier enzovoort. Hij stuurt de parasympathische regulatie van deze organen aan (bijvoorbeeld spijsvertering, energiebesparing). De dorsale vagus is het oudste, evolutionair gezien primitieve deel van de nervus vagus en is verantwoordelijk voor diepe rust, maar ook voor de "shutdown"-reactie (bevriezing, dissociatie) bij overweldigende stress.

Wat er gebeurt bij heftige stress of een traumatische ervaring

Wanneer je een heftige stress- of traumatische ervaring meemaakt, zoals een situatie waarin je je volledig overweldigd, machteloos of bedreigd voelt, kan je zenuwstelsel reageren op een manier die veel verder gaat dan alleen "vechten of vluchten". In zulke situaties kan de nervus vagus een centrale rol spelen, met name via een reactie die bekendstaat als de "freeze-respons" of de "dorsale vagale respons".

Wat gebeurt er precies?

De nervus vagus heeft dus grofweg twee belangrijke takken:

Ventrale vagus – deze tak is actief als je je veilig, verbonden en rustig voelt. Het ondersteunt sociale betrokkenheid, spraak, oogcontact, en normale spijsvertering.
Dorsale vagus – deze tak wordt actief bij extreme stress of gevaar dat je niet kunt ontvluchten of hanteren. Het lichaam schakelt dan over naar een soort ‘shutdown’-modus.

In zo'n “shutdown” kunnen de volgende dingen gebeuren:

Je verlamt of bevriest letterlijk.
Je kunt je afwezig of losgekoppeld voelen van je lichaam (dissociatie).
Je spraak kan (tijdelijk) wegvallen. Dit komt doordat de zenuwbanen die betrokken zijn bij stem en expressie minder actief worden.
Je ademhaling vertraagt en wordt oppervlakkig.
Je spierspanning zakt weg, wat voelt als instorten of niet meer kunnen bewegen.

Deze staat is biologisch gezien bedoeld als een soort laatste redmiddel bij levensgevaar: het lichaam "doet alsof het er niet is" — zoals dieren die zich dood houden bij dreiging.

Waarom kon ik niet meer praten?

Bij mensen wordt spraak mede gereguleerd door delen van het zenuwstelsel die onder invloed staan van de ventrale vagale tak van de nervus vagus. Bij extreme stress schakelt het lichaam over naar de dorsale respons, waarbij die sociale en communicatieve functies als niet-essentieel worden gezien. Daardoor kan het voelen alsof je stem wegvalt of je letterlijk niet in staat bent iets te zeggen. Dit is geen teken van zwakte, maar een automatische overlevingsreactie van je zenuwstelsel.

Als je dit herkent of vaker meemaakt, dan is het zinvol om hier met een professional (bijv. traumatherapeut, somatisch coach of lichaamsgerichte psycholoog) verder naar te kijken. Zij kunnen je helpen om:

je zenuwstelsel beter te reguleren,
meer veiligheid in je lichaam te ervaren,
én je ventrale vagale systeem te versterken (wat herstel en communicatie vergemakkelijkt).

Technieken zoals trauma-sensitieve ademhaling, polyvagaal-geïnspireerde therapieën of EMDR kunnen effectief zijn.

Hersenbloeding

Thu, 29 Aug 2024 12:03:50 GMT

Het leven is wat je gebeurt terwijl je andere plannen maakt

Daar lag ik dan. Vandaag precies 2 weken geleden. Van het ene op het andere moment in het ziekenhuis met een hersenbloeding. En dat terwijl ik me zo verheugde op het 13x spelen van de voorstelling "Delirium" op het Sonsbeek Theateravenue festival te Arnhem. Zo zie je maar weer dat je wel plannen kunt maken, maar dat het leven soms anders besluit...

Rond kwart voor 1 's middags arriveerde ik op de fiets vanuit mijn hotel bij het festivalpark. Ik zette mijn fiets op slot en voelde hoofdpijn opkomen. Dat is vreemd, aangezien ik zelden hoofdpijn heb. Ik liep de tent binnen waarin we die dag 3x de voorstelling zouden gaan spelen. Stelde me aan iemand voor die ik nog niet kende en gaf aan dat ik niet wist wat er was, maar dat ik ineens erge hoodpijn kreeg en even ging zitten. Ik ben naar de tribune gegaan en vroeg om paracetamol, aangezien de hoofdpijn acuut zo heftig werd, dat de tranen in mijn ogen sprongen zonder te huilen. Een collega actrice belde haar vader die huisarts is en hij adviseerde direct 112 te bellen. In de ambulance kreeg ik pijnstilling en later morfine, omdat de pijn ondraaglijk aanbleef. Aangezien ik geen uitval had, geen zichtverlies en bij bewustzijn bleef, besloten ze naar het Rijnstate ziekenhuis te gaan, vlak om de hoek. Daar bleek op de ct-scan een kleine bloeding te zien. Mijn bloeddruk was hoog, 180/120, dus dat was met die bloeding verontrustend. Nogmaals een ct-scan, maar nu met contrastvloeistof. Daaruit bleek dat het een bloeding was vanuit een ader, waardoor er meer rust kwam in de tent. Na overleg ben ik overgebracht naar het Utrecht Medisch Centrum. Zij wilde me checken en observeren.

Het ging allemaal zo snel. Wat is er nu eigenlijk gebeurd? Een hersenbloeding, maar geen beschadiging, komt weinig voor. Inmiddels weet ik dat ik een Perimesencefale bloeding heb gehad. Dat komt maar bij 10% van de hersenbloedingen voor en ze weten eigenlijk niet precies hoe dit ontstaat. De neuroloog zei hierover, dat iedereen het overleefd, dus kunnen ze de hersenen niet in plakjes snijden voor onderzoek. Whahaha! Een hele geruststelling! :-) Het is een scheurtje in een ader ter hoogte van het mesencefalon (de middenhersenen, het bovenste deel van de hersenstam). Een Subarachnoïdale bloeding zonder aneurysma. Dus een geluk bij een ongeluk. Prognose: goed. Ik heb net zoveel kans om dit (weer) te krijgen als ieder ander. Op dit moment heb ik nog hoofdpijn en ben ik nog de paracetamol heel langzaam aan het afbouwen, maar zo is mij beloofd, het komt het weer helemaal goed.

Toch is het voor mij wel een teken dat ik teveel hooi op mijn vork neem. En dan is het "Practice what you Preach", dus ook ik luister naar mijn lichaam en doe het iets rustiger aan. Bewuster leven, het kan zo maar over zijn.

Mijn ervaring met trauma en verlies

Mon, 10 Apr 2023 12:36:25 GMT

Wanneer loopt jouw emmer over?

Je hoort er steeds vaker over: trauma, verlies, rouwverwerking. Het lijkt alsof we niet meer in staat zijn met het ongeluk dat ons in ons leven overkomt om te gaan. Natuurlijk is er wel verschil tussen het ene trauma en het andere trauma in heftigheid. Toch is het principe dat zich in ons systeem afspeelt hetzelfde.

Mijn eerste grote verlies was het verlies van mijn vader op mijn 14de jaar. Hij maakte zelf een einde aan zijn leven. Ik heb me in die tijd heel eenzaam gevoeld. Omgaan met dit verlies deed ik door te vluchten in sociale contacten. Ik ging veel uit, lachte veel, maakte plezier. Echter alles met een masker op, zodat niemand mijn grote verdriet zou zien. Ik was onrustig en overactief. Ook had ik last van schuldgevoelens, boosheid en ik kreeg lichamelijke klachten zoals last van mijn darmen.

Mijn eerste trauma liep ik op tijdens een overval op het postkantoor waar ik die dag werkte. Ik was zwanger van mijn eerste kindje en kon alleen maar denken "als mijn kindje maar niets overkomt". Eén overvaller had een pistool op het hoofd van een klant gericht en dwong mij zo de deur van de (toen nog) beveiligde ruimte te openen. Vanaf dat moment weet ik wat het is om in je broek te plassen van angst. Het had niet veel gescheeld of ik had het niet droog gehouden. Hij wachtte 4 minuten tot de kluis open kon en haalde in de tussentijd mijn kassa leeg. Hij sloeg de postbode neer die nietsvermoedend de post kwam ophalen. Na afloop moest ik mijn sleutels afgeven. Zodra ze weg waren, ben ik met een klant naar een restaurant aan de overkant gelopen en heb daar de politie gebeld. Tijdens dat gesprek stopte mijn spraak ermee. Ik kon letterlijk niets meer zeggen. Nu begrijp ik wat er gebeurde, toen niet... Ik heb er een blog over geschreven, die lees je hier .

Na deze gebeurtenissen volgden er nog meerdere verliezen. Na een relatie van 12 jaar waarvan 6 jaar getrouwd liep mijn huwelijk stuk. Hierna herstelde het contact met mijn jeugdvriendin welke ik tijdens mijn huwelijk kwijt was geraakt. Het was alsof we elkaar nooit uit het oog waren verloren. Zo fijn als het gewoon 'makkelijk' gaat. Helaas verloor ik haar vijf jaar later door een noodlottig ongeval. Ik schreef er een gedicht over. Dat lees je hier . Ook verloor ik drie keer mijn baan. Dat heeft me gebracht tot de studie Psychologie, waar ik nog elke dag dankbaar voor ben. Tot slot verloor ik ook mijn tweede lange relatie, door slechte communicatie en te laat inschakelen van hulp.

De laatste traumatische gebeurtenis is het verlies van mijn schoonzoon, waarbij ik ook bijna mijn dochter verloor. Deze gebeurtenis riep naast de nieuwe pijn ook veel oude pijn op. Een jaar van verwarrende gevoelens, veel lichamelijke klachten als gespannen spieren, gespannen kaken, darmklachten, hartkloppingen, oorsuizen, slecht slapen. Mijn draaglast was dit keer te groot voor mijn resterende draagkracht.

Mijn emmer is dus afgelopen jaar overgelopen. En toch ging mijn leven voor de buitenwereld 'gewoon' door. De worsteling vond vooral aan de binnenkant plaats. Praten met een professional heeft mij geholpen en ook het lezen over trauma en verlies. Al ben ik nog niet klaar. De spanning is uit mijn hoofd, maar zit nog in mijn lichaam. Dat kost tijd. Vertragen en rust. Bewust omgaan en luisteren naar mijn lichaam. Elke dag opnieuw. Draagkracht opbouwen.

Het belang van het lichaam bij trauma

Fri, 13 Jan 2023 12:39:59 GMT

De laatste tijd denk ik veel na over trauma's en rouwverwerking. In mijn vakantie las ik het boek van Fransine Oomen "Hoe overleven we?". Een grappig geschreven, zeer persoonlijk relaas over het helen van haar eigen, intergenerationele trauma's. Zelf kan ik ook wel wat trauma's in mijn leven opnoemen. Of moet ik zeggen "niet volledig doorlopen rouwprocessen"? De overval op het postkantoor in Haastrecht, ik was toen 26 jaar en zwanger van mijn eerste dochter, is toch wel een trauma te noemen. Een analyse van de gebeurtenis wijst daar wel op. Na afloop sloeg namelijk mijn keel volledig op slot. Ik kon niet meer praten. Op dat moment beheerste de dorsale vagus mijn zenuwstelsel. Een korte uitleg, met dank aan Anne Marsman:

Het zenuwstelsel

Ons zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (onze hersenen en ons ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel (onze zenuwbanen). De laatste is weer onderverdeeld in het autonome zenuwstelsel en het somatische zenuwstelsel. Daarvan bevat het somatische deel al onze sensorische en motorische waarnemingen, dus wat we ruiken, horen, zien, voelen en proeven, maar ook alles dat onze spieren waarnemen. Dit is ons bewuste deel van het perifere zenuwstelsel.

Het autonome zenuwstelsel, het deel dat onze organen aanstuurt, je hartslag en je ademhaling regelt, gebeurt veel onbewuster. Deze is te verdelen in het sympatisch en het parasympatisch zenuwstelsel. Het sympatisch zenuwstelsel zorgt voor actie: je hartslag en ademhaling gaan omhoog, je spieren spannen meer doordat er meer bloed naar toe gaat. Er ontstaat meer spanning, alertheid, stress. Het parasympatisch zenuwstelsel zorgt voor rust: je hartslag gaat weer naar beneden, je ademhaling gaat omlaag en je bloed gaat weer meer naar je organen. Er ontstaat ontspanning, kalmte, rust. In een gezond systeem houden deze twee delen van het autonome zenuwstelsel elkaar prima in evenwicht. Soms wat meer actie, andere momenten weer meer rust. Het autonome zenuwstelsel is een ingenieus systeem in ons lichaam dat waarneemt of we in een veilige of een onveilige omgeving zijn. Het lichaam heeft zo een slimme manier om steeds weer terug te komen in een stabiel evenwicht.

Prof. dr. Stephen Porges, ‘s werelds meest toonaangevende expert op het gebied van de relatie tussen het autonome zenuwstelsel en trauma, noemt dit proces van waarnemen van gevaren neuroceptie. Dit is een onbewuste waarneming en gaat instinctief en reflexmatig. Als dat proces van neuroceptie niet goed verloopt, kan iemand gevaar detecteren dat er niet is. Pas eind vorige eeuw is door Porges ontdekt dat het parasympatische zenuwstelsel eigenlijk uit 2 delen bestaat. Het wordt grotendeels aangestuurd door een zenuwbaan vanuit de hersenstam, de nervus vagus, en deze nervus vagus splitst zich in 2 banen: de ventrale vagus en de dorsale vagus. Dr. Stephan Porges ontwikkelde hierop de Polyvagaal theorie.

De Polyvagaal theorie

Er zijn volgens deze theorie drie systemen waar we naar kunnen handelen, die werken als een hiërarchische ladder. Eén systeem betreft een veilige situatie, het ventrale vagale systeem, twee systemen betreffen een onveilige situatie, het sympatisch systeem en het dorsale vagale systeem. Bij gevaar zak je eerst naar de middelste trede, het sympatisch systeem. Werkt dat systeem onvoldoende in de situatie? Dan zak je nog verder op de ladder naar het dorsaal vagus systeem. Is het gevaar voorbij? Dan kun je weer een trede omhoog.

De onderste trede: Dorsale vagale systeem

De dorsale nervus vagus is binnen ons zenuwstelsel het meest primitieve, oudste systeem. Dit systeem bestond al bij de reptielen en is dus het sterkst ontwikkeld. Het is gericht op overleven en zorgt zodoende voor je hartslag en je ademhaling. Het bevindt zich met name dieper in het lichaam, in de buik. Als dit systeem aanstaat, dan uit zich dat in immobilisatie en dissociatie. Je bent uit verbinding. Je kunt letterlijk niet meer bewegen of praten. Je bevriest.

De middelste trede: Sympathisch systeem

Het middelste systeem wordt geregeld door activatie van het sympathische zenuwstelsel. Dit is een hormoon-gestuurd systeem. Als er een stressvolle situatie ontstaat, stelt het sympathische zenuwstelsel ons in staat om actie te ondernemen: vechten of vluchten.

De bovenste trede: Ventrale vagale systeem

De ventrale nervus vagus loopt van het hart en de borst naar het gezicht en de kaken. Deze verbinding van het gezicht met het hart zorgt voor de mogelijkheid tot betrokkenheid, verbinding. Dit is binnen ons zenuwstelsel een relatief nieuw ontwikkeld systeem, dat niet altijd heeft bestaan in ons lichaam. Het is hierdoor het minst sterk ontwikkeld.

Foto: De Drakentemmers - Webinar Anne Marsman

Dus op het moment dat mijn keel dicht sloeg, nam mijn oudste, sterkst ontwikkelde systeem het over: het dorsale vagale systeem. Mijn systeem bepaalde dat het op dat moment vooral belangrijk was dat mijn bewustzijn werd uitgeschakeld en dat alleen mijn basale functies door moesten gaan. Standje overleven. En daar ben ik mijn systeem heel dankbaar voor. Het heeft fantastisch gewerkt op het moment dat het nodig was. Probleem alleen met een trauma is, dat je systeem erdoor ontregelt kan worden. Het kan daardoor teveel gericht raken op gevaar. Dat heb ik mogen ervaren in het jaar na de overval. Schrikachtig, angstig, hyperalert. Gelukkig is het bij mij na verloop van tijd weer gestabiliseerd. Maar wat als je veel traumatische ervaringen achter elkaar hebt, of langdurig aan onveiligheid wordt blootgesteld? Of een heftige ervaring hebt meegemaakt waar je maar niet los van komt? Je kunt dan lijden aan PTSS, posttraumatische stressstoornis. Je normaal gesproken zo vernuftig en goed werkende systeem is dan volledig van slag. Je bent vooral gericht op alles dat je veiligheid in gevaar brengt. Dat kan een groot probleem worden voor jezelf en ook binnen je relaties. Voor een relatie is vertrouwen nodig, verbinding. En juist dat maakt een onverwerkt trauma lastig. Terugkomen in het ventrale vagale systeem, de trede waar verbinding ontstaat, lijkt onmogelijk geworden. Je kunt je eenzaam voelen, met veel mensen om je heen...

Lichaamswerk

Als een herinnering in je hoofd blijft hangen, met als gevolg klachten als o.a. angst, trillen, vermijding, dan is EMDR de op dit moment meest toegepaste behandeling. Door tijdens het denken aan de traumatische gebeurtenis afgeleid te worden via je ogen of gehoor (welke in verbinding staan met je ventrale vagus), herstelt je systeem en wordt de herinnering minder emotioneel.

Toch kun je ook om jezelf te helen denken aan lichaamswerk. Aangezien het trauma zich schuilhoudt binnen het dorsale vagale systeem en het sympatisch systeem, welke beide in het lichaam gelokaliseerd zijn, is goed om met het lichaam aan de slag te gaan. Om weer een trede op de ladder omhoog te kunnen, zul je eerst die onderste treden moeten leren voelen. Bij het dorsale vagus systeem kun je dan denken aan ademsessies en meditatie. Manieren om jezelf terug te brengen naar de basale functies van je lichaam, je ademhaling en je hartslag, deze te ervaren en in dankbaarheid te omarmen. Tevens helpt dit ook om je sympatisch systeem tot rust te brengen.

Om je lichaam, en dus jezelf, nog beter te leren kennen, kun je denken aan haptotherapie, yoga, Laban, danstherapie, dramatherapie e.d. Pas als het trauma in het lichaam verwerkt is, kun je terugkeren naar de bovenste trede, het ventrale vagale systeem, waar rust is en weer verbinding ontstaat.

Veel kun je zelf. Lukt het niet? Schroom dan niet om hulp in te schakelen. Er is een weg voor jou naar herstel.

Reminder: vertrouw op je intuïtie

Wed, 14 Sep 2022 21:20:37 GMT

Vertrouwen op mijn intuïtie

Net als ik besloten heb wegens privé omstandigheden even geen koppels meer te ontvangen en alleen nog individuele relatietherapie en coaching te leveren, word ik gebeld. Een vrouwenstem aan de andere kant van de lijn. Ze wil kijken of er nog een ingang is in haar relatie om de relatie positief om te buigen. De scheidingspapieren liggen al klaar om te ondertekenen en de twijfel slaat toe. Bijna 25 jaar gooi je ook niet zomaar even met het badwater weg. Wat zal ik zeggen? Dat ik net besloten heb geen koppels meer aan te nemen? Er is vaak een wachttijd bij collega’s en ik heb ruimte in mijn agenda… En het klinkt wel urgent. Ik besluit JA te zeggen en we bespreken dat ze er nog even over nadenkt en dat ze het met haar partner bespreekt. Als ze er allebei achter staan, dan maken we een afspraak voor een kennismaking.

Een paar dagen later belt ze weer. Op mijn voicemail hoor ik dat ze graag een afspraak willen maken. En ik voel druk. Het moet allemaal snel, terwijl EFT een proces van vertragen is. Het geeft me een onbehaaglijk gevoel. Moet ik hier wel mee door gaan? Maar ze willen nog kijken of hun relatie nog te redden is… Dat gun ik ieder koppel! Een scheiding kan een oplossing zijn, maar veel vaker is het de oplossing, omdat andere wegen niet meer worden gevonden. Dus ik app haar terug dat ze het nummer van haar partner doorgeeft en dan maken we een afspraak om kennis te maken.

Het kennismakingsgesprek verloopt rustig. Hij, een rustige man, bedachtzaam, geeft aan dat hij graag uit de negatieve spiraal wil komen. Het geeft hem veel denklast en worstelt met de vraag “waarom”. Zij, een vrouw die zich op latere leeftijd is gaan ontwikkelen, mist het begrip, de waardering en het respect van haar partner. De bottom-line is dat ze zich beide niet gezien en gehoord voelen door de ander. Ze hebben beiden een scherm opgetrokken om niet verder beschadigd te worden. Kwetsbaar opstellen is nu geen optie. Ik vertel hen dat het traject tijd nodig heeft en dat het een pittige weg zal worden. Dat we met EFT inzoomen op de onderliggende emoties die het gedrag verklaren. Ze staan er echter allebei anders in. Hij wil dat de relatie zich weer hersteld, zij wil dat ze goede partners in ouderschap worden. Ze gebruiken beiden pressiemiddelen om de ander in de greep te houden. Ze gaan erover nadenken en laten weten of ze willen starten met de therapie. Zij wil weten hoelang dit gaat duren. Een beetje onder druk, geef ik aan dat we na de 2 ^e sessie kunnen evalueren.

Een paar dagen later ontvang ik van haar het bericht dat ze met de therapie willen starten. We maken een afspraak en na wat basisvragen blijkt dat ze beiden uit een gezin komen met veel kinderen. Zij had een problematische relatie met haar vader, hij met zijn moeder. Hij heeft geleerd zich terug te trekken, voelde zich minderwaardig. Toen hij zijn partner ontmoette vond hij vooral haar spontaniteit aantrekkelijk. Hij vond het fijn dat ze veel bij elkaar wilden zijn, het contact, er voor elkaar zijn, haar kunnen helpen, voor elkaar klaar staan, hij vond haar lief. Zij had geleerd dat mannen belangrijker zijn dan vrouwen. Haar vader vond in haar beleving haar jongere broer belangrijker, de stamhouder. Het maakte dat ze zich terug trok, maar ook haar eigen gang ging, haar eigen pad bewandelde. Toen zij haar partner tegenkwam, zag ze vooral een stoere man. Zij was 16 en hij 18 en had al een auto en rijbewijs. Ze voelde veiligheid bij hem, vond de mannelijke aandacht fijn en het vele contact dat ze hadden. Ze geeft aan dat zij ook vooral een zender was en dat het fijn was dat ze zoveel met hem kon delen; hij was het luisterende oor.

Gaandeweg is het daar ook op misgelopen. Zij kreeg het gevoel dat hij niet echt luisterde en dat uitte zich in heftige emotionele reacties van haar kant. Hij vindt het moeilijk om met heftige emoties om te gaan. Hij weet nooit wat er gaat komen en daarom is hij ooit gestopt met vragen. Hij weet niet wat hij ermee moet. Hij voelt zich weer onmachtig en het gevoel dat hij het niet goed doet komt weer boven. Hij heeft een vermijdende copingstijl en laat alles dan maar op zijn beloop. Zij daarentegen heeft veel sociale steun nodig en scoort hoog op expressie van emoties. En dat laatste zorgt er juist weer voor dat hij in zijn schulp kruipt. De vicieuze cirkel is rond…

Tijdens het tweede gesprek geef ik aan dat ik druk voel. Zij geeft aan dat ze eigenlijk helemaal geen zin heeft in het gesprek. Ze ziet er het nut niet meer van in. Ze draaien steeds in hetzelfde cirkeltje rond. Toch starten we met het gesprek. De eerste keer dat de relatie ging schuiven? Toen zij hem vroeg of hij nog van haar hield en hij geen antwoord gaf. Het zwijgen zorgt bij haar voor onzekerheid en dat roept angst bij haar op gevolgd door verdriet. Hij vond het moeilijk om op dat moment te zeggen dat hij van haar hield, omdat hij het ook echt niet wist. De relatie ging niet goed en dat voelde hij ook wel. Als hij zegt dat hij van haar houdt, dan wil hij dat zeker weten. Eerlijkheid is voor hem belangrijk. En hij heeft langer de tijd nodig om alles eerst goed op een rijtje te zetten, maar voelt niet dat hij die tijd krijgt. Hij heeft het gevoel dat hij direct moet antwoorden en dan slaat hij dicht. Ze krijgt zodoende niet van hem wat ze nodig heeft. Hij kan haar echter niet geven wat ze nodig heeft, doordat zij te heftig is voor hem. Hij wordt stil als ze samen in een ruimte zijn. Hij houdt zich in, terwijl zij schreeuwt om een reactie. Hij is bang de relatie te schenden als hij zegt wat hij denkt en vindt. Ik vertel hem:

“het vermijden van het conflict draagt het verlies in zich en staat de oplossing in de weg”

Professor dr. Martin Euwema

Hij hoopt vooral dat zij inziet wat hij op deze manier voor hun relatie probeert te doen. Helaas, dit werkt niet. Zij trekt de stekker eruit en geeft aan dat ze door wil gaan met de scheiding. Dat het voor haar belangrijk is dat er duidelijkheid komt. Controle. En dat ze denkt dat het voor iedereen belangrijk is dat er duidelijkheid komt. Zoeken naar steun. Hoe is dit voor hem om te horen? Hij geeft aan dat hij vindt dat ze niet echt aan de relatie hebben gewerkt. Wat doet het hem dat ze wil scheiden? Dan komt het verdriet omhoog. Een pijnlijk besef dat dit voor alle partijen heel verdrietig is….

Ze zitten allebei in een ander deel van de rouwcirkel. Zij is al veel langer bezig met het verdriet en het afscheid dan hij. Er is helaas te lang gewacht met aan de bel te trekken, hulp te zoeken. Het lijkt nu in ieder geval te laat. Zij heeft haar besluit al genomen. Ze is al weg.

Ik heb de week erna nog telefonisch met ieder apart een gesprek. Wat opvalt is dat hij daarin veel uitgebreider spreekt dan als zij erbij is. Nu komen al zijn frustraties ook naar boven. Hij kan ze niet naar haar uiten. Is bang de relatie te schaden. Dat juist het zwijgen zorgt voor het schaden van de relatie, vindt hij moeilijk te vatten. Zij klinkt aan de telefoon heel rationeel, verstandelijk. Terwijl ze, als hij erbij is, veel emotioneler is. Wat erdoor heen schemert is een probleem met los laten. Het moet gaan zoals zij denkt dat het goed is. Lukt dat niet, dan wordt ze emotioneel. Als je bedenkt waar ze vandaan komt, is het niet vreemd dat ze vasthoud aan controle. Het geeft haar eigenwaarde. Het gevoel van verlies van die eigenwaarde zorgt ervoor dat alle emotionele bellen afgaan. Het maakt echter ook dat de ander geen ruimte krijgt, verstikt.

Twee mensen die elkaar nodig hebben, elkaar goed zouden kunnen helen in hun proces naar veilige hechting, maar op de verkeerde knoppen bij elkaar hebben gedrukt. Ik word er best een beetje verdrietig van. Het is te laat en dat wist ik eigenlijk al bij het eerste telefoontje, mijn intuïtie waarschuwde me direct. Wat rest is leegheid.

“Tussen wat wordt gezegd en niet bedoeld, en wat wordt bedoeld en niet gezegd

gaat de meeste liefde verloren”

Khalil Gibran

En weer de reminder, een relatie is niet vanzelfsprekend. Werken aan je relatie? Doe het niet te laat…

Coaching of therapie?

Mon, 06 Jun 2022 14:14:26 GMT

Coaching of therapie?

ConJa voorziet in coaching en therapie. Maar wat is nu eigenlijk het verschil?

Zowel een coach als een therapeut zijn gericht op het veranderen van gedrag in het belang van de klant. Beide gaan het gesprek met je aan over diverse hulpvragen en gebruiken daar verschillende gesprekstechnieken voor. Het grootste verschil zit in de focus: de therapeut focust zich op het verleden en de coach focust zich op de toekomst. Een metafoor als voorbeeld: de ketting van je fiets ligt eraf en je wilt dat hij zo snel mogelijk weer gerepareerd wordt. Een therapeut gaat met jou onderzoeken hoe het is gekomen dat de ketting eraf is geraakt om zodoende het in de toekomst te kunnen voorkomen. Een coach begeleidt je bij het leerproces om de ketting er weer omheen te kunnen leggen, om zodoende het in de toekomst zelf te kunnen herstellen.

Niet beschermd

De beroepen coach en psycholoog of therapeut zijn niet-beschermd. Dat betekent dat iedereen zich coach of psycholoog mag noemen. Om hier toch onderscheid in te kunnen maken, zijn er registers en beroepsorganisaties opgesteld. In zo’n register of bij zo’n beroepsorganisatie word je alleen toegelaten als je specifieke, gecertificeerde scholing hebt gevolgd. Het bekendste register is het BIG-register. Hierin vind je (universitair geschoolde) psychologen, psychiaters, (psychiatrisch) verpleegkundigen, artsen e.d. Voor de HBO geschoolde psychologen (Toegepast psycholoog) is er het kwaliteitsregister NBTP. Alle ingeschrevenen hebben in ieder geval de opleiding psychologie (universitair of hbo) gevolgd en een jaar ervaring opgedaan in het werkveld. Ze mogen de beschermde titel Register Toegepast psycholoog dragen. Soms start een coach vanuit een andere achtergrond, meestal vanuit eerder opgedane ervaringen in een specifiek werkveld. Deze coaches kunnen zich aansluiten bij andere beroepsorganisaties, zoals het NOBCO of het NOLOC. In al deze situaties is de coach, psycholoog of therapeut verplicht te blijven investeren in deskundigheid en kwaliteit. Een coach, therapeut of psycholoog mag echter geen medicatie voorschrijven. Dat is alleen aan de psychiater voorbehouden.

Hoe zit dat bij ConJa?

Bij ConJa kun je terecht voor coaching en voor therapie. Een Toegepast psycholoog wordt echter niet opgeleid als therapeut, maar als coach. Dus om als therapeut aan de slag te mogen, is de opleiding Emotionally Focused Therapy gevolgd. Ook is de verdieping volgens de SCHIP-aanpak gevolgd, voor koppels in zwaar weer. Bij ConJa kan er dus alleen therapie worden gevolgd als het gaat om het onderzoeken van je relaties. Natuurlijk is dit best breed, zeker in combinatie met coaching. Denk bijvoorbeeld aan een hulpvraag op het gebied van lichte depressie of somberheid. Via coaching kijken we naar voor jou beschikbare tools om zelf te leren hiermee om te gaan, via (relatie)therapie kijken we naar patronen binnen jouw relaties, het ontstaan ervan en hoe ze staan in relatie tot je hulpvraag. Of denk bijvoorbeeld aan een coach-hulpvraag als het verbeteren van je zelfvertrouwen. Een coach gaat met jou op zoek naar situaties in het heden waarin jij je niet zelfverzekerd voelt en samen ontwikkel je tools om je zekerder te voelen. Als jij denkt dat een deel van jouw verminderd zelfvertrouwen ligt in de relaties die jij onderhoudt, dan kan ConJa daar net iets verder op inspelen door samen deze relaties tegen het licht te houden. Je kunt zo tot inzichten komen en begrijpen waarom jij je in sommige situaties onzekerder voelt dan je wellicht in werkelijkheid bent.

Waarvoor kun je dan niet terecht bij ConJa? Zodra je ernstige psychische problematiek ondervindt, zal je altijd worden doorverwezen naar de huisarts voor een verwijzing naar een Klinisch psycholoog. Deze is gespecialiseerd in diverse psychische problematieken, zodat je op de juiste plaats bent voor de juiste zorg.

Wil je meer uitleg? Je mag altijd bellen: 06-42228410.

Interoceptie

Mon, 16 May 2022 21:10:27 GMT

Interoceptie is het waarnemen van allerlei lichaamsprocessen. Denk aan bijvoorbeeld je hartslag, hoofdpijn, spierverkrampingen, een trillend oog, spierverslappingen. Het meeste hiervan gaat onbewust, net als de meeste zintuigelijke prikkels die je door een dag heen krijgt te verwerken. Als je echter bewust waarneemt wat je ruikt, of hoort, of ziet, merk je pas hoeveel informatie je dat geeft. Datzelfde geldt voor hetgeen je lichaam je vertelt. Maar waarom zou je daar op letten?

Er is steeds meer onderzoek naar het belang van het luisteren naar de signalen van je lichaam, interoceptie. Zo promoveerde psycholoog Anne Marsman (32) in 2021 op dit onderwerp . Ze zette twee groepen proefpersonen tegenover elkaar. De ene groep met een geschiedenis van ingrijpende, traumatische ervaringen in het verleden en de andere groep zonder traumatische ervaringen uit het verleden. Ze kregen kunstmatige pijnprikkels toegediend in de monnikskapspier (deze staat bekend om het reageren op stress) en daarna werd de spierspanning gemeten. Hieruit bleek dat mensen met een traumatische ervaring in het verleden meer en langer pijn ervoeren dan de mensen zonder traumatische ervaring. Conclusie hieruit is dat het lichaam stress en trauma opslaat. Hoe beter je in staat bent tot interoceptie, hoe beter je de eigen emoties kunt (leren) reguleren.

Ook binnen de psychotherapie ontstaat meer interesse in het lichaam en het vermogen tot interoceptie. Nelleke Nicolai schreef daar in 2020 het boek " In levende lijve: het lichaam in de psychotherapie " over. Zij benoemt het onvermogen tot interoceptie: alexithymie. Onderzoekers ontdekten dat patiënten met psychosomatische lichamelijke klachten moeite hadden met woorden geven aan hetgeen in hen omging en het ontbrak hen aan fantasie. Nicolai koppelt daar het gebrek aan lichaamseigenaarschap aan: het besef dat jij je lichaam bent. Dat lichaamseigenaarschap blijkt bij veel psychopathologie te ontbreken of verstoord te zijn. Hieruit volgt het belang van het weer leren ervaren van het eigen lichaam. Zonder interoceptie mis je de signalen van je autonome zenuwstelsel.

Het autonome zenuwstelsel is een ingenieus systeem in ons lichaam dat waarneemt of we in een veilige of een onveilige omgeving zijn. Het bestaat uit het sympatisch en het parasympatisch zenuwstelsel. Het eerste zorgt voor actie en energie, het tweede voor rust en herstel. Prof. dr. Stephen Porges, dé expert op het gebied van de relatie tussen het autonome zenuwstelsel en sociaal gedrag, noemt dit proces van waarnemen van gevaren neuroceptie . Als dat proces van neuroceptie niet goed verloopt, kan iemand gevaar detecteren dat er niet is. Positieve ervaringen zijn daarom van groot belang voor het evenwicht. Niet via controle, maar door te leren luisteren naar onze lichaamssignalen en daar effectief mee om te gaan en via training deze gevoelens en ervaringen te integreren. "De ruimte van Laban" is een methode om te leren luisteren naar die lichaamssignalen binnen je persoonlijke ruimte en deze ook te leren herkennen bij de ander. Hierdoor herstelt het evenwicht van het sympatisch en parasympatisch zenuwstelsel en activeer je het interoceptievermogen.

De ruimte van Laban is een ervaring die je bij voorkeur in groepsverband opdoet. Meerdere onderzoekers geven aan dat het verwerken van spanning en emoties met het lijf vooral goed werkt door in groepen te leren bewegen en erover te praten. Manos Tsakiris , hoogleraar psychologie aan de universiteit te Londen, wijst zodoende op het gebrek hiervan bij meditatie en mindfulness. Hij stelt dat een belangrijk deel van ons emotionele leven draait om de interactie met het hele systeem om ons heen; om naast het zelf weer contact maken met je eigen lijf, ook je lichaam weer in gezond contact brengen met mensen om je heen.

In de visie van Rudolf Laban komt alle beweging voort uit de onderlinge afhankelijkheid en samenwerking van lichaam, geest en ziel. Hij was zijn tijd ver vooruit...

Ruimte

Sun, 07 Nov 2021 22:07:03 GMT

Ruimte. Ik vind het iets fascinerends. Het heelal met al zijn raadsels, maar ook de ruimte die we zelf om ons heen ervaren. Ruimte geeft mij een gevoel van vrijheid, openheid, lucht. Toch verschilt het per persoon en per situatie hoeveel ruimte ik als prettig om me heen ervaar. Hoe komt dat? Hoeveel ruimte hebben we eigenlijk nodig? Edward T. Hall (The Hidden Dimension, 1966) heeft de afstanden met betrekking tot onze persoonlijke ruimte op een rijtje gezet. Daarbij heeft hij onderscheid gemaakt in relaties. Ken je iemand goed? Dan mag die persoon dichter bij je komen dan iemand die je niet goed kent. Logisch. Hij komt tot de volgende ruimte in afstanden met betrekking tot relaties:

Intiem

0 – 15 cm: Vol contact; beschermen, knuffelen, seks, worstelen of ruzie.

15 – 45 cm: Voor erg goede vrienden

Persoonlijk

45 – 75 cm: Mensen die we goed kennen en graag mogen. Praten met je partner.

75 – 120 cm: Gesprekken met vrienden en bekenden

Sociaal

120 – 200 cm: Gesprekken met onbekenden of zakelijke relaties

200 – 350 cm: Formele zakenbesprekingen

Waarom is dat eigenlijk zo? Omdat we aan de ene kant behoefte hebben aan intiem contact, maar aan de andere kant ook de behoefte hebben aan veiligheid en zodoende mensen liever op een afstandje houden zodat we ze beter kunnen observeren. Daarmee behouden we ook onze vrijheid en individualiteit. Een stukje controle. Als iemand dichtbij komt, geef je een stukje van je vrijheid, veiligheid en controle op. Oké, dat is dus de ruimte per persoon, maar hoe zit dat dan met de ruimte per situatie? Dat heeft te maken met de mogelijkheid wel of niet je volledige persoonlijke ruimte te benutten. Denk bijvoorbeeld aan de trein. Als de treincoupé vol begint te raken, dan kan een onbekend persoon naast je komen zitten. Deze persoon zit dan in jouw persoonlijke ruimte en toch accepteer je dat. Er is immers geen andere keuze. Je past je persoonlijke ruimte er op aan. Is de treincoupé nog relatief leeg en dezelfde persoon komt naast je zitten, dan ontstaat er arousal; je zenuwstelsel wordt alert en je voelt je ongemakkelijk. Er is immers voldoende ruimte om elkaars persoonlijke ruimte te respecteren.

Ruimte. We hebben er echter helaas steeds minder van. In honderd jaar tijd bewonen we in Nederland met ruim drie keer zoveel mensen hetzelfde stukj e aarde ( Bevolking, huishoudens en bevolkingsontwikkeling; vanaf 189 9 ). Van ruim vijf miljoen mensen in Nederland zitten we nu op ruim zeventien miljoen mensen. We hebben dus drie keer minder ruimte per persoon tot onze beschikking. Dat betekent dat we steeds vaker in situaties terecht komen waarin we anderen in onze persoonlijke ruimte moeten toestaan, gewoon omdat het niet anders kan. In een drukke winkelstraat, op een terrasje (de stoelen lijken wel steeds dichter bij elkaar te staan), in het openbaar vervoer, in een wachtruimte, in de supermarkt, het kan je een ongemakkelijk gevoel geven. Je wordt prikkelbaarder en hebt ruimte nodig. Soms heb ik het gevoel onzichtbaar te zijn. Dan loop ik bijvoorbeeld op een druk perron en het lijkt wel of iedereen tegen me aan botst. "Hallo! Ik loop hier ook!", denk ik en ik krijg de neiging om het fysiek te laten weten door om me heen te gaan slaan. Dat doe ik niet, maar het is wel het gevoel dat ontstaat. Er wordt teveel van mijn persoonlijke ruimte gebruik gemaakt door anderen en dat maakt me opstandig. Soms resulteert dat gevoel in een groot maken van mijn lichaam. Ze zullen weten dat ik er ook ben! En ineens botst er niemand meer tegen me aan. Bijzonder toch? We zijn dus in staat onze persoonlijke ruimte te beïnvloeden, ook in situaties waar de ruimte wordt beperkt. Een ander voorbeeld van mijn persoonlijke ruimte. Na een verbroken relatie stond ik niet open voor een nieuwe relatie. Een jaar lang hoopte ik dat de relatie zich toch nog zou herstellen. Dat mocht niet zo zijn en ik bepaalde een datum waarop ik weer open zou staan voor een nieuwe intieme relatie. De dag voor deze datum ontmoette ik mijn huidige partner. Ook bijzonder toch?

Ruimte. Welke ruimte we innemen, is vaak in ons lichaamsgeheugen opgeslagen. Hoeveel ruimte mocht je als kind innemen binnen je gezin? Als meisje leer je met je benen bij elkaar te zitten en neem je zodoende minder ruimte in. Jongens mogen wijdbeens zitten en nemen zodoende meer ruimte in. Heb je geleerd nederig te zijn en buig je vaak je hoofd naar beneden? Dan gebruik je een deel van je ruimte niet meer. Het kan er ook voor zorgen dat je daardoor onprettige emoties ervaart, zonder dat je daar een reden voor aan kunt wijzen. Je hebt toch alles dat je hartje begeert? Ruimte. Het belang ervan is duidelijk. Het geeft ons vrijheid, veiligheid en controle. Dat te mogen ervaren is goud.

Zelf ervaren wat jouw persoonlijke ruimte je vertelt? Waar jij je comfortabel bij voelt en waar jouw blokkeringen zitten? Hoe jij jezelf kunt ontwikkelen via het gebruik van je persoonlijke ruimte? Dat kan via een coaching of training Laban . Bespreek het met je werkgever. Veel werkgevers vergoeden de training vanuit je persoonlijk ontwikkelingsbudget. Er zijn meerdere mogelijkheden met Laban kennis te maken. Bekijk hie r het aanbod. Meteen op de lijst voor een training? Stuur een mailtje naar info@conja.nl.

Wil je meer lezen over De ruimte van Laban? Bestel hier het boek.

Afbeelding van Gerd Altmann

Boeklancering

Sun, 17 Oct 2021 20:42:08 GMT

Vaak krijgen we de vraag: "Wat is dat dan, Laban?" En dat is best lastig uit te leggen. Daarom besloten we er een boek over te schrijven. Een boek schrijven. Dat is niet bepaald mijn dagelijkse werk. Een hele uitdaging dus. En vandaag was de dag dat Peter Meijer en ik het boek "De ruimte van Laban" mochten presenteren aan oud-deelnemers van onze training Laban.

In het knusse, kleinste totaaltheater van Nederland, het Kleintheater Zwaan te Gouda, kwamen we samen. Ik was best een beetje zenuwachtig. Tja, het is niet niks, een boek in eigen beheer uitbrengen. Het is toch een beetje je kindje, dat we in dit geval na ruim 8 maanden bij ons gedragen te hebben, nu voor het eerst aan de buitenwereld presenteren. Peter had al veel voorbereid. Een korte, ondersteunende PowerPoint, de boeken op een tafeltje ervoor en twee stoelen voor ons ernaast. De camera stond ook al klaar om alles op te nemen. Nog even kort alles doorspreken en dan zijn we er klaar voor. Voor zover je er klaar voor kunt zijn. Ik stel mij mijn eigen ruimte van Laban om me heen voor en richt me op mijn voorvlak. Laat de mensen maar komen! En dan duurt een kwartier nog lang...

Onze Labanleraren, Jan-Jaap Jansen en Ineke ter Heege arriveerden als eersten. Fijn om hen weer even te mogen ontmoeten. Zij ontvingen afgelopen week de eerste exemplaren van ons boek en hadden het al vol trots gelezen. Zonder hen was dit boek er niet geweest. Zij hebben hun kennis aan ons overgedragen. Kennis, die nu, ondersteund vanuit diverse contexten zoals neuropsychologie, de experiëntiële benadering en de systemische benadering, is opgetekend in het boek "De ruimte van Laban". Na hun komst liep het theater al snel vol en om kwart over 2 konden we starten. Wat was het ook heerlijk om met z'n allen weer in een theater te mogen zijn! Altijd als ik in een theater binnen kom, voel ik me thuis. Het was daardoor ook voor mij een soort van thuiswedstrijd. En als je je zo op je gemak voelt, dan is het ook minder lastig om in het voorvlak van je persoonlijke ruimte te verkeren. Het vlak waarin je ontspanning en openheid voelt, nieuwsgierigheid en de wil om te ontmoeten en verbinden. Alle zenuwen vielen van me af en ik belandde in een heerlijke ontspanning waardoor de presentatie makkelijk verliep. Dat is de kracht van Laban. Als je daar bewust van bent, dan helpt het je waardoor je weer ontspannen kunt genieten. En dat was het: genieten!

Na onze presentatie konden de genodigden een gesigneerd boek aanschaffen en daar werd door iedereen gehoor aan gegeven. Ook hebben ze voor ons op beeld aangegeven wat Laban voor hen heeft betekend. Hoe fantastisch! Dat mensen dit voor je willen doen, is echt wel bijzonder. Ga maar eens spontaan voor een camera staan en doe je verhaal... Ik ben heel dankbaar voor deze warme, liefdevolle middag! Binnenkort zullen we de beelden met iedereen delen, maar nu eerst heerlijk nagenieten! Proost!

PS Wil jij ons boek ook bestellen? Klik dan hier.

De ruimte van Laban

Sun, 03 Oct 2021 15:45:50 GMT

Ons boek ligt bij de drukker!

"Als we onze training verder willen ontwikkelen, dan zouden we eigenlijk een boek over De ruimte van Laban moeten schrijven, want niemand weet waar Laban over gaat". Een gedachtespinsel, hardop uitgesproken begin dit jaar naar mijn collega Peter Meijer. En zoals dat gaat, met uitgesproken gedachten, die kun je niet meer terugdraaien.

Als een gedachte woorden heeft gekregen, dan is het geen gedachte meer, maar in dit geval een idee. Een idee, dat we zijn gaan uitwerken. Er waren wel wat punten waar we samen nog moesten uitkomen. Wat is precies onze doelgroep? Voor wie schrijven we dit boek? Alleen voor cursisten? Of kan iedereen die dat wil dit boek lezen? Zetten we alle oefeningen erin? Of maken we een apart werkboek? Gaan we meteen alles op papier zetten, of maken we een basisboek? We zaten niet altijd helemaal op een lijn wat de nodige discussies heeft opgeleverd. Goede discussies, dat zeker! Twee weten nu eenmaal meer dan één. Vele maandagen kwamen we samen om te schrijven, overleggen, gevraagde en ontvangen feedback verwerken, weer alles omgooien, nog een keer doornemen, nieuwe feedback vragen, weer verwerken... Een proces van pionieren en groei. Een soms pittig proces dat ik niet had willen missen, maar waarvan ik ook blij ben dat het nu even wat rustiger wordt.

Uiteindelijk is de keuze gevallen op het schrijven van een basisboek dat voor iedereen leesbaar zou moeten zijn. Of dat gelukt is? Dat kun je binnenkort zelf beoordelen, want ons boek ligt nu bij de drukker! Wat een mijlpaal! Naast ons basisboek hebben we een werkboek gemaakt. Dat is een naslagwerk geworden voor de cursisten met daarin alle oefeningen beschreven. En we hebben nog veel meer plannen! In de toekomst willen we ook een vervolg op het basisboek schrijven. Maar dat is even toekomstmuziek. We zijn eerst heel benieuwd hoe het basisboek ontvangen zal worden. Spannend, dat zeker, maar wat de reacties ook worden, ik ben er trots op dat we dit samen toch maar even hebben gedaan!

Wil jij ons boek bestellen? Dat kan! We geven het in eigen beheer uit, dus je kunt er gewoon 1 bestellen door een mailtje te sturen. Het boek kost € 12,50

LOVE YOURSELF

Wed, 23 Jun 2021 21:29:02 GMT

Wat maakt ons onzeker? Ik kom zoveel mensen tegen die onzeker zijn. Anderen nodig hebben om zich goed te voelen over zichzelf. Mensen die het externe referentiekader boven hun interne referentiekader plaatsen. En ik ben er daar ook 1 van. Waarom is het zo belangrijk wat anderen van me denken of vinden? Waarom is het zo belangrijk dat men je aardig blijft vinden? Een terugkerend thema in mijn praktijk en ook in mijn eigen leven. Terwijl ik hierover aan het filosoferen ben, kom ik onderstaande video tegen. Toeval?

Sean Stephenson (5 mei 1979 – 28 augustus 2019) spreekt hier krachtig over vrijheid. Over zijn keuze voor een sterk leven. Over zijn keuze om het leven te het vieren. Over zijn keuze niet als een gehandicapte door het leven te gaan...

Zijn 3 tips:

1. Geloof geen voorspellingen die jou niet sterker maken.

Als je gelooft dat je nooit een kwartje wordt als je voor een dubbeltje geboren bent, dan maakt dat je niet sterker. Als je gelooft dat met je handen werken minderwaardig is, dan maakt dat je niet sterker. Als je gelooft dat de enige goede liefdesrelatie een man-vrouw relatie is en jij valt op dezelfde sekse, dan maakt je dat niet sterker. Als je gelooft dat je alleen gewaardeerd wordt als je aardig bent, dan maakt dat je niet sterker. Als je gelooft...

2. Je bent niet je conditie.

Elke hobbel is te nemen als jij een weg zoekt. De ergste vijand van de mensheid is medelijden. Als je in medelijden zwelgt, is je potentie totaal bevroren. Het gaat om je houding. Het geloof in jezelf dat je altijd van waarde bent voor de mensheid. Dat opent de weg om jouw potentie volledig te benutten.

3. De echte gevangenis ontstaat in je gedachten

"Als we het gevoel hebben dat we niet goed genoeg zijn, jagen we op externe bevestiging en richten we ons op externe voorwerpen, om ons te vertellen dat we goed genoeg zijn". Als je gelooft dat alle negatieve meningen waar zijn, dat je een mislukkeling bent, niks zult bereiken, dan ben je gevangen en niet vrij. Je kunt je niet veroorloven medelijden met jezelf te hebben, maar ook niet om jezelf met dit soort gedachten te pesten. Je mag leren van jezelf te houden.

"Als je van jezelf houdt, dan en dan alleen ben je vrij"

Dat lijkt de sleutel tot het oplossen van onzekerheid en te leren vertrouwen op je eigen interne referentiekader. Van jezelf houden. Ik gun het iedereen en zeker ook mezelf. In echte vrijheid te leven, een groot goed.

Luister hieronder naar de inspirerende woorden van Sean Stephenson.

Energiebal

Tue, 22 Jun 2021 20:29:29 GMT

Precies twee maanden geleden, 22 april, stapte hij voor het eerst bij ConJa in de kubus van Laban. Onrustig, druk pratend, licht nerveus. Hij vertelde dat hij mensen van zich afstootte, terwijl hij zo ontzettend graag echt contact wilde. Hij wist precies te benoemen wat er gebeurde, maar hoe het te veranderen?

Het eerste onderzoek ging terug naar zijn jeugd. In de kubus stappen was best even een beetje spannend. Je eigen ruimte kan ook overweldigend zijn, als je die ten volste ervaart. Ervaringen van afwijzing als kind kwamen boven, niet mogen zijn wie je bent, afzetten en vechten tegen het hokje waarin je geplaatst wordt, onzekerheid en een minderwaardigheidsgevoel tot gevolg. Al deze ervaringen zaten niet alleen in zijn geestelijk herinneringen opgeslagen, ook in zijn lichamelijke. Gevolg: een overweldigende persoonlijkheid, teveel van het goede. Hij dacht dat hij heel open, gericht op het voorvlak van de kubus was. Er was echter altijd een reserve, een gerichtheid op het achtervlak, een angst, een alertheid, er niet durven of mogen zijn. Een discrepantie in denken en zijn. De eyeopener kwam een kleine maand geleden, de vierde sessie. In de kubus voelde hij zijn energie letterlijk als een energiebal voor zich. Hij kon er zijn armen niet omheen krijgen, zo groot was de energiebal die hij voor zich voelde. Een energiebal die, zoals hij vertelde, zo ontzettend graag contact wil maken. Samen hebben we die energiebal bekeken en via een visualisatie heeft hij die heerlijke energie weer teruggenomen. Zijn energie. Van hem. Van hem alleen. Hij is letterlijk weer terug in zijn eigen energie gestapt. Wat was dat een prachtig moment. Zijn hele lichaam ontspande. Zijn schouders zakte, zijn handen ontspande. Zijn gezicht. De spanning in zijn lichaam vloeide weg. “Wat voelt dit lekker”, waren zijn woorden. Dit wilde hij niet meer kwijt…

Vandaag was de vijfde en laatste sessie. Wat een verandering! Hij is veel rustiger in gesprek, evenwichtiger, minder heftig aanwezig. En ja, er zijn nog steeds vraagstukken, maar met zijn eigen energie bij zich, kan hij daar zelf weer stappen in zetten. Hij heeft die eerste stap gezet en zoals hij het zelf zo mooi verwoordde: ik sta onderaan de ladder en ga nu leren zelf omhoog te klimmen. Dat resultaat maakt mij supertrots en dankbaar!

Afbeelding van Gerd Altmann.

Ups en downs

Sun, 20 Jun 2021 10:44:58 GMT

De bel gaat. Samen staan ze voor de deur, onwennig. Ze hadden elkaar al een tijdje niet meer echt gesproken, buiten de noodzakelijke gesprekken voor het regelen van de scheiding en de omgangsregeling voor hun dochter. Ik leid ze naar mijn praktijkruimte en vraag ze samen op de bank plaats te nemen. Samen op de bank zitten, naast elkaar, een beetje ongemakkelijk?

De intake volgt. Al snel blijkt dat de scheiding in een racetempo is geregeld. Een hectische periode waar beiden niet blij mee zijn. Ze hadden meer tijd willen nemen. En laat tijd, of beter gezegd, vertragen, nu juist een onderdeel van Emotionally Focused (Relation)Therapy zijn. Een mooi begin.

We concluderen dat ze elkaar eigenlijk (nog) niet kunnen loslaten. We besluiten een traject in te gaan met als doel te onderzoeken of de scheiding een juiste beslissing was of niet. We starten het online-traject vanuit de SCHIP-aanpak, speciaal opgezet voor ex-partners, om opnieuw te verbinden maar nu als Partners in ouderschap. Na 6 sessies is wel duidelijk dat ze eigenlijk weer willen verbinden als partners en we gaan over op EFT.

Emotionele gesprekken volgen. Gevoelens onder het gedrag worden uitgesproken en zijn eyeopeners voor de ander. Soms is het zo heftig dat de twijfel toeslaat: komen ze ooit weer tot elkaar? Ze besluiten naast de sessies elkaar weer vaker te gaan zien en dan leuke dingen samen te doen. Zo willen ze de zwaarte van de sessies compenseren en ook weer leuke momenten met elkaar beleven. En dan, v ier maanden en 8 sessies na de intake, sturen ze me op de dag dat we weer een afspraak hebben staan een foto van hen samen met een big smile op een terras met de tekst: “stel, we hebben een terrasje teveel gepakt… mogen we onze afspraak dan doorzetten naar twee weken hierna?” Wie had dat 4 maanden geleden kunnen denken! Ik schrijf terug dat ik mij geen betere therapie kan voorstellen.

Elke relatie kent echter ups en downs. Zo verloopt het ook in relatietherapie. Het ene moment lijkt alles al in kannen en kruiken en het andere moment blijkt dat er nog een weg te gaan is. Is dat erg? Welnee. We hebben ook niet leren fietsen in 1 dag. Soms dacht je dat je het al kon en dan toch viel je nog een keer. Geeft niks. Opstaan en weer doorgaan.

De emotie onder het gedrag blijven uitspreken is best lastig. Vaak willen we dat de ander automatisch weet wat je nodig hebt. "Dat snap je toch wel?!", denken (of soms zeggen) we dan. We hebben gewoonweg niet geleerd om te vragen om dat wat we nodig hebben, als het gaat om zaken als troost, waardering en een luisterend oor. Voor sommige mensen is het uitspreken van een zin die begint met "Ik wil" al een lastige. Want mag je wel zeggen wat jij wilt? Is dat niet onbeleefd? Plaats je jezelf dan niet teveel op de voorgrond? Of zelfs: Weet ik wel wat ik wil? Wat wil ik eigenlijk?

En dat is waar het nu om draait. Zij wil eigenlijk alleen een arm om haar heen als ze ergens mee zit en samen stil zijn. Ze wil zo ontzettend graag intieme verbondenheid. Hij wil haar helpen door (goedbedoelde) adviezen te geven, waar zij niet op zit te wachten. Het maakt haar klein en dat voelt te kwetsbaar. Daardoor houdt ze liever haar mond en voelt zich eenzaam en alleen binnen de relatie. Hij voelt het zwijgen als verwijdering en wil juist dat ze zich openstelt voor hem. Ook hij vraagt om intieme verbondenheid. De gesloten houding roept bij hem wantrouwen op, hij voelt zich eenzaam en afgewezen en is angstig haar kwijt te raken. Soms confronteert hij haar, om haar te raken en de emoties op te roepen. In zijn ogen kun je bijvoorbeeld je niet prima voelen en het als een kans zien, als je werkgever net je contract niet heeft verlengd. Dan móet je je wel rot voelen! Zij voelt zich door zo'n opmerking als persoon afgewezen, in wie zij is: wat zij voelt en denkt wordt niet geaccepteerd. Ze sluit zich verder af. Een negatieve interactiecirkel.

Hij wil als hij thuiskomt van een drukke werkdag even rust. Samen een glaasje drinken en even chillen. In een gezin met kleine kinderen valt dat niet altijd mee. En in plaats van te vertellen wat het met hem doet, te vragen om wat hij nodig heeft, gaat hij zich ergeren aan de situatie en gaat vermijdend gedrag vertonen. Dat gedrag vat zij op als afwijzing en ze voelt zich eenzaam. Ze doet pogingen om het samenzijn te herstellen, maar de onuitgesproken behoefte blijft in de weg staan. Hierdoor groeit zijn schuldgevoel wat zorgt voor een vlucht in verdovende middelen. Een negatieve interactiecirkel.

Herkenbaar?

Een relatie waarin je bouwt aan het vertrouwen is de perfecte plaats om te oefenen met het uitspreken wat je wilt, wat jij nodig hebt. Als je een arm om je heen nodig hebt en samen stil wilt zijn, spreek dat uit. Als dat is wat jij nodig hebt, zal je partner je dat graag willen geven. Of als jij even 10 minuten rust nodig hebt als je thuiskomt, spreek het uit, in plaats van direct mee te gaan in de hectiek van het gezin. Laat elkaar weten wat een situatie met je doet. Welk gevoel zit eronder? Dat maakt zoveel meer duidelijk.

En krijg je wat je nodig hebt? Bedank je partner ervoor. Lukt het je partner de volgende keer vanuit zichzelf te geven wat je nodig hebt? Complimenteer!

Vertragen

Sun, 28 Feb 2021 20:09:38 GMT

Er zijn van die perioden, dat er telkens hetzelfde thema op je pad komt. Zo was dat vorig jaar het thema Verlies. Het heeft bij mij geleid tot het volgen van de opleiding tot SCHIP-behandelaar. De laatste tijd komt het thema Vertragen vaak op mijn pad. Vertragen. Geduld. In de opleiding Emotionally Focussed Therapy die ik volg, wordt het belang van vertragen aangehaald. Vertragen. Geduld. Tijd. Daarnaast heeft het kneuzen van mijn pols ook voor vertraging gezorgd. Alles met links moeten doen terwijl je rechtshandig bent, zorgt voor vertraging. Vertragen. Geduld. Tijd. Herhalen. Verplicht rust houden, zittend op een stoel in het zonnetje, in de tuin. Vertragen. Geduld. Tijd. Herhalen. Rust. Mobiel weggelegd, want teveel op de mobiel is pijnlijk voor mijn pols. Een boek. Het lukt me stukjes te lezen, maar ik dwaal telkens af. Boek weg. Mijmeren. Vogelgeluiden. Ik ga naar binnen en pak mijn verrekijker en settel me weer in mijn zetel, dekentje over me heen. Vertragen. Geduld. Tijd. Herhalen. Rust. Mijmeren. Ik zie in de verte een klein vogeltje op het pad. Het zal wel een mus zijn. Ik zie alle kleine vogeltjes aan voor mussen. Of koolmeesjes. Ik pak mijn verrekijker en zie een heel mooi vogeltje, met een rood koppie en gele strepen op de vleugels. Wat is dit voor een vogeltje? Geen mus. Geen koolmees. Ik sta weer op en ga naar beneden, naar mijn boekenkast. Ons huis is gedeeltelijk onder de grond gebouwd. Ik pak de Petersons Vogelgids en zoek het vogeltje op. Het is de putter.

Nog nooit heb ik zo'n mooi vogeltje in alle rust kunnen bewonderen. Met prachtige tekeningen, rood, wit en zwart op het kopje en zwart en knalgeel op de vleugels. Vertragen. Geduld. Tijd. Herhalen. Rust. Mijmeren. Verwonderen. Mijn aandacht is gegrepen. Nooit neem ik de tijd om rustig in de tuin te zitten en te wachten tot de vogels aan mij gewend zijn en langzaam te voorschijn komen. Ik dacht eigenlijk al dat er maar weinig vogels in de tuin zaten, terwijl ik ze wel altijd hoor. Behalve dan het roodborstje. Die komt altijd bij me buurten als ik de grond voor haar (of hem) aan het omspitten ben. Na een poosje roept ze dan of ik niet klaar ben, zodat zij in de supermarkt kan komen winkelen. Supermarkt. Ook voor de reiger is onze tuin een supermarkt met het beekje vol met kikkers. Soms laat ik hem zijn gang gaan, soms bescherm ik de kikkers. En dan hebben we nog de kraaien die regelmatig komen kijken of alles goed met me gaat en ook de ekster, de pimpelmees en de merel kan ik nog wel identificeren. Tot slot de eenden en de fazanten, vier vrouwtjes en één mannetje, die regelmatig komen snoepen in de tuin. Maar vandaag zijn de kleine vogels aan de beurt. Ik zit stil en langzaam komen er steeds meer vogels de tuin in. De koolmees is er in grote getale. Niet vreemd, aangezien we mezenballen in de bomen hebben hangen. Dan zie ik een mees die er anders uitziet dan de koolmees. Hij is iets kleiner, een beetje boller en is ontzettend bewegelijk. Het is geen pimpelmees. Ik zie een donkergrijze tekening aan weerszijde van het kopje boven de oogjes en in het midden wit. Er is wat rozig op de vleugels die verder voornamelijk zwart/donkergrijs zijn. Het bolle buikje is wit met rozige gloed. Ik pak Petersons Vogelgids erbij en het blijkt een staartmees te zijn. Er zitten er twee. Gelukkig, dan is 'ie niet zo alleen.

Steeds meer vogeltjes word ik gewaar. En elke keer zoek ik ze op. Naast de voor mij bekende vogels en de net nieuw geleerde vogeltjes de putter en de staartmees spot ik de winterkoning, de boomkruiper, de baardgrasmus, de grote bonte specht, de groene specht en de zanglijster. Vertragen. Geduld. Tijd. Herhalen. Rust. Mijmeren. Verwonderen. Verplicht stilzitten is een waardevolle ervaring geworden.

Lichaamsgeheugen

Sun, 22 Nov 2020 21:33:24 GMT

Mindfulness via het lichaam

Van kennis, naar ervaring, naar wijsheid.

Van geest, naar lichaam, naar ziel.

Van denken, naar doen, naar zijn.

Persoonlijkheid

Hoe je denkt, handelt en voelt, creëert je persoonlijkheid. We hebben meer dan 50 duizend gedachten per dag. En het overgrote deel van deze gedachten zijn dezelfde als de dag ervoor. Dat gaat via een vicieuze cirkel. Dezelfde gedachten zullen leiden tot dezelfde keuzes en dezelfde keuzes zullen leiden tot hetzelfde gedrag. Hetzelfde gedrag leidt tot dezelfde ervaringen en dat leidt weer tot dezelfde emoties. En die emoties leiden weer tot dezelfde gedachten. Zo is de cirkel rond. Je persoonlijkheid bestaat zodoende grotendeels uit een reeks onthouden gedragingen, overtuigingen, percepties, attitudes en emotionele reacties.

En je persoonlijkheid creëert je persoonlijke realiteit, hoe jij je omgeving ziet en ervaart.

Vaardigheden

Een vaardigheid ontstaat door de kracht van herhaling. Het wordt een gewoonte. Het betekent dat je lichaam net als je geest weet wat het moet doen. Je hoeft er niet meer over na te denken. Je hebt met je geest je lichaam beïnvloed. Zoals het vaak gebruikte voorbeeld van leren fietsen. Na veel oefenen, herhalen, hoef je er nu niet meer over na te denken. Je lichaam weet precies wat het moet doen. Het is een gewoonte geworden.

Een gewoonte is dus een set automatische onbewuste gedachten, gedragingen en emoties die zijn verworven door veelvuldige herhaling. Er is binnen de neurowetenschappen het principe: “neurons that fire together also conspire together”. Het gevolg hiervan is dat je na verloop van tijd constant dezelfde circuits afvuurt in je brein, in dezelfde volgorde, patronen en combinaties. Door dit systeem wordt de bedrading in je hersenen aangelegd en dit bepaalt uiteindelijk je identiteit. Rond je 35ste levensjaar is dit proces zo vaak herhaalt, zo volledig en onbewust vastgelegd, dat je lichaam het nu beter doet/weet dan je brein. Een voorbeeld hiervan is dat moment, dat je jouw pincode niet meer weet, maar als je voor de pinautomaat staat, tik je automatisch je pincode in. Je lichaam herinnert zich wat je geest niet meer wist, omdat je het zo vaak hebt herhaald. Het is opgeslagen in je lichaamsgeheugen.

Veranderingen in gang zetten

Als je besluit tot verandering in je leven, anders denken, doen en ervaren, of je wordt gedwongen anders te denken, doen en ervaren op je werk, is het logisch te starten met het veranderen van je gedachten. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Er gebeurt dan namelijk ook iets in je lichaam. Dat gaat protesteren, aangezien je jouw lichaam hebt geconditioneerd tot de situatie waarin jij je bevindt door jarenlange herhaling. Je hoort kleine stemmetjes in je hoofd die je tegenhouden te starten met je verandering. Het "voelt" niet goed, je denkt toch niet te kunnen veranderen. Zoals je jarenlang met je geest je lichaam hebt beïnvloed, waardoor er een stevig en overtuigend lichaamsgeheugen is ontstaan, zul je nu het proces moeten omdraaien. Daarom is het goed je te richten op het lichaam. Wat vertelt je lichaam je? Soms is dat oncomfortabel. Dat is het moment dat jij de verandering inzet. Vaak willen we dat niet voelen en vallen we terug in oude, vertrouwde patronen, dezelfde manier van denken, doen en voelen. We denken dan “dit klopt”, aangezien het lichaamsgeheugen dit herkent. En zo houden we onbewust onze oude systemen in stand.

Het veranderingsproces vereist het snoeien van synaptische verbindingen en het ontwikkelen van nieuwe verbindingen. De eerste stap is het leren (h)erkennen van de emoties en overtuigingen die opgeslagen zijn in het lichaamsgeheugen. Dit bewustwordingsproces zorgt ervoor dat het lichaamsgeheugen weer teruggebracht wordt naar de geest. Zo kun je met je geest jouw lichaam helpen de emoties en overtuigingen te leren vergeten. Door het lichaam opnieuw te conditioneren zorg je voor een nieuwe geest en een nieuwe emotie. Formateren en herprogrammeren via het lichaam, door vertrouwd te raken met je lichaam en onbewuste gemoedstoestanden. Dit doe je keer op keer, zodat je nieuwe circuits blijft afvuren in je brein, net zolang tot dit goed voelt en het een nieuwe gewoonte wordt, met nieuwe gedachten, gedrag, ervaringen en emoties.

Lichaamsgeheugen

Van kennis, naar ervaring, naar wijsheid. Van geest, naar lichaam, naar ziel. Van denken, naar doen, naar zijn. Het aanpassen van het lichaamsgeheugen verloopt dus via het doen, het ervaren. Door ervaringen en herhalingen is het lichaamsgeheugen ontstaan. Verandering verloopt door nieuwe ervaringen toe te voegen en nieuw gedrag, nieuwe gedachten en nieuwe emoties vaak te herhalen. Deze nieuwe ervaringen, gedachten en emoties zullen de plaats innemen van de oude ervaringen, gedachten en emoties en dit leidt tot nieuw gedrag. Dat is veel makkelijker dan het afleren van oud gedrag. Iets niet meer doen geeft ook een heel andere energie dan iets anders aanleren. Denk maar eens aan niet meer zo drammerig doen versus meer geduld opbrengen . Waar krijg je meer energie van? Veel lachen zorgt bijvoorbeeld ook echt voor een beter gevoel. Je geeft je lichaam het seintje dat je goed in je vel zit, waardoor jij je ook geestelijk beter voelt. Doe je dit echter in een lichaamshouding, die jouw lichaam herkent als een pijnervaring, dan zal jouw lichaam het aanpassen van je geest verhinderen. De van buitenaf toegevoegde verandering is niet consistent met je lichaamsgeheugen. Zo belangrijk en samenhangend is het lichaamsgeheugen met je geestelijk geheugen. Iets waar organisaties die in een veranderproces zijn beland veel meer aandacht aan zouden mogen besteden. Zeker na deze week van de werkstress, waarin we allemaal weer even extra hebben stilgestaan bij het belang van omgaan met werkstress. Stress wordt ook opgeslagen in het lichaamsgeheugen. Let daarom eens extra op je lichaamshouding. Het kan je helpen beter in je vel te zitten. Kop op!

Afbeelding van Gerd Altmann

Zelf ervaren wat jouw lichaam je vertelt? Waar jij je comfortabel bij voelt en waar jouw blokkeringen zitten? Hoe jij jezelf kunt ontwikkelen via het aanpassen van je lichaamsgeheugen? Dat kan via een training Laban . Bespreek het met je werkgever. Veel werkgevers vergoeden de training vanuit je persoonlijk ontwikkelingsbudget.

Hoe ziet Laban eruit?

Sun, 15 Nov 2020 21:27:52 GMT

Wat moet je je er dan bij voorstellen, bij Laban. Hoe ziet het eruit? In deze vlog laat ik je dat zien.

Wat is Laban?

Sun, 15 Nov 2020 16:53:48 GMT

Introductie

Wat is Laban? Dat vragen mensen vaak aan me. In deze video een introductie.

Corona - Aai me dan

Sun, 15 Nov 2020 16:46:57 GMT

De noodzaak van huidcontact

Op dit moment is er veel aandacht voor de singles en de eenzaamheid die zij nu ervaren. Het gemis aan sociaal contact zorgt voor depressieve gevoelens. Onlangs was ik, bij wijze van uitzondering, op bezoek bij een vriend, omdat hij een moeilijke periode doormaakt. Natuurlijk hielden we daarbij wel de gepaste afstand. Die vriend is alleenstaand en we kwamen op het onderwerp fysiek contact. Doordat hij werd onderzocht in het ziekenhuis merkte hij heel bewust dat hij werd aangeraakt. En dat het zo prettig is om te worden aangeraakt. Hij miste dit nu extra. Want wat doet het met ons, die “anderhalve meter maatschappij”? Waarom is het zo moeilijk dit lang vol te houden? En welke risico’s lopen we, naast de financiële risico’s? Één daarvan is het ontbreken van dat fysieke, lichamelijke contact. Huidcontact. Aanraken is een oervorm van communiceren. Aanraking zorgt ook voor een gevoel van veiligheid en geborgenheid. In de jaren ’50 onderzocht de Amerikaanse psycholoog Harry Harlow dit door resusaapjes in een kooi te zetten met een “ijzeren moederaap” die melk gaf en een “badstof moederaap”, zacht maar zonder melk. De resusaapjes verkozen de zachte moeder boven de moeder die melk gaf. Aanraking is dus een belangrijke factor bij hechting. Ook vonden de resusaapjes bij de zachte moeder veiligheid als ze in een angstige situatie werden geplaatst. Hierdoor werden ze rustiger. De resusaapjes die alleen bij de harde, ijzeren moederaap waren opgevoed vonden die veiligheid niet en bleven in vergelijkbare omstandigheden angstig. Ook de hechtingstheorie van de Britse psychiater John Bowlby is op dit principe gebaseerd. Gelukkig heeft door deze onderzoeken en theorieën het belang van knuffelen breed draagvlak gekregen in de opvoeding van onze kinderen. En het blijkt niet alleen van belang te zijn tijdens de groei van onze hersenen, zo tot ons 25ste levensjaar, maar ook voor het behoud van onze hersenen. Zoals het er nu naar uitziet, wordt je prefrontale cortex nog steeds sterker naarmate je ouder wordt (als je hem blijft activeren en stimuleren). Zo rond het 50ste levensjaar zijn de meeste mensen beter in staat te relativeren en logisch rederneren, waardoor ze emotioneel stabieler zijn. Dat zou betekenen dat tot die tijd de prefrontale cortex nog steeds in ontwikkeling is. En dus blijft huidcontact ook belangrijk.

In de huid bevinden zich receptoren. Deze zetten prikkels zoals trillingen en spanning om in elektrische impulsen. Deze informatie bereikt de hersenen o.a. via het ruggenmerg. De tastzintuigen in je hand zijn verbonden aan gigantisch veel zenuwdraden, die deze prikkels met een snelheid tot zeventig meter per seconde doorsturen. Dus binnen enkele honderdsten van een seconde bereikt de informatie de hersenen. In de hersenen wordt de aanraking beoordeeld en omgezet in een gevoel. Zo herken je waarschijnlijk wel dat je na een ruzie niet altijd in staat bent tot lichamelijk contact. “Raak me niet aan” is een veel gebruikte zin tijdens of vlak na een ruzie. Ook herken je vast het fijne gevoel van een knuffel, een arm om je schouder of die aai over je bol. Fysiek contact, huidcontact, zorgt voor een gevoel van saamhorigheid en veiligheid. Het verdrijft de eenzaamheid.

Laban, een interview

Thu, 18 Jun 2020 15:59:37 GMT

Een interview met RTV Krimpenerwaard

Corona - Deel 4

Fri, 29 May 2020 20:05:16 GMT

Voor de één is deze Corona-periode een tijd van hectiek, voor mij is het er één van rust. Een periode waarin ik veel klusjes oppak. En dat voelt goed! Het ruimt letterlijk ook de chaos in mijn hoofd op. Als je teveel aan je hoofd hebt, of zorgen hebt, zoals in deze Corona-tijd waarin mijn volle agenda naar leeg is gegaan, ligt piekeren over de toekomst op de loer. Het in actie komen, gewoon 'ergens' beginnen, zorgt ervoor dat je minder piekert, het geeft een voldaan gevoel en zorgt zodoende ook dat je beter slaapt.

En goed slapen is van groot belang in onzekere tijden. De amygdala, een gebied in de hersenen dat onder andere betrokken is bij het verwerken van emoties (vooral angst en woede), kan als het gestimuleerd wordt, een vecht-, vlucht- of bevries-reactie oproepen. De prefrontale cortex is verantwoordelijk voor onder andere cognitieve functies en helpt bij het reguleren van emoties. De prefrontale cortex is onder andere betrokken bij impulsbeheersing en sociaal gedrag. De prefrontale cortex is echter bijzonder gevoelig voor slaap, blijkt uit onderzoek (Muzur, Pace Schott & Hobson, 2002).

Door slaapgebrek zal de amygdala sterker reageren en zal de pre frontale cortex minder goed functioneren. Hierdoor wordt het lastiger om heftigere gevoelens van angst, woede en frustratie te reguleren en ze op een sociaal acceptabele manier te uiten.

En een goede nachtrust zorgt er dus voor dat je beter in je vel zit, minder door je emoties wordt geleid en positiever bent. Zo ontstaat er ruimte voor nieuwe ideeën en ontwikkelingen...

Eerst nog even verder met klussen! Na de klok en de lamp ben ik nu buiten aan de slag gegaan. We hebben het geluk dat het dit jaar van een prachtig voorjaar mogen genieten! De twee schuren achterin de tuin zijn opgeknapt, nu de garage nog. En ik ben begonnen aan het opknappen van een oud tuinbankje waarvan de zitting volledig is doorgerot. Oude spullen weer nieuw leven inblazen, gebruik makend van afvalmaterialen, geeft mij een voldaan gevoel ☺️ Zo vang ik twee vliegen in één klap: Het knapt en ruimt op tegelijk.

Corona - Deel 3

Tue, 21 Apr 2020 16:40:31 GMT

De lamp! Een project om actief te blijven tijdens de lege-agenda-corona-tijd.

Corona - Deel 2

Sat, 18 Apr 2020 16:31:33 GMT

De klok! Creatief bezig zijn in tijden van afzondering.

Corona - Deel 1

Mon, 13 Apr 2020 16:26:28 GMT

Van een volle naar een lege agenda. En dan?

Corona - Hamsteren

Mon, 13 Apr 2020 16:21:06 GMT

De afgelopen dagen heb ik met verbazing de berichten van hamsterende medemensen en lege schappen in de supermarkten gevolgd. In eerste instantie dacht ik alleen maar, waarom? Wat gebeurt er allemaal? Waarom gaan mensen nu ineens hamsteren? Zijn we allemaal gek geworden? Vervolgens voelde ik bij mezelf ook de gedachte opkomen dat ik straks achter het net vis als ik niet nu ga hamsteren. Het gevoel dat als er iets gebeurt waarvoor ik zou moeten hamsteren, ik mooi te laat reageer! Aan de andere kant waren daar meteen de relativerende gedachten: ik heb genoeg in huis, er zijn altijd mensen om me heen waar ik op terug kan vallen, er zijn voorraden genoeg in Nederland, we leven in een maatschappij van overvloed. Emotie versus ratio. Het laatste heeft gewonnen. Ik ben niet gaan hamsteren.

Dat ik deze gedachten van hamsteren kreeg, zijn evolutionair goed te verklaren. Onze hersenen staan nog in de stand van overleven zoals dat was in de prehistorische tijd. We reageren dus primair op het zien van hamsterende mensen en lege schappen. Dit is een zintuiglijke waarneming die in de hersenen wordt omgezet naar een motorische reactie: ook zelf gaan hamsteren! Daarnaast laat onderzoek zien dat een gebrek aan sociale contacten zorgt voor negatieve gevoelens als onveiligheid en vijandigheid. Daarmee is de link gelegd tussen het oproepen van het vermijden van sociale contacten en de vijandige egocentrische houding tijdens het boodschappen doen. Vervolgens is er de sociale interactie. Als mensen onzeker zijn over de toekomst gaan ze kijken naar het gedrag van anderen. Daaruit leren wij onszelf hoe we ons moeten gedragen in onzekere situaties. Hamsteren komt dus voort uit onzekerheid en angst. Precies de gevoelens die ikzelf ook ervoer bij het zien van de hamsterende medemensen en de lege schappen in de supermarkt.

Waarom gaat dan niet iedereen hamsteren? Wellicht om dezelfde redenen als dat ik dat niet ben gaan doen: het aanspreken van je prefrontale cortex, het evolutionair minst sterk ontwikkelde deel van ons brein. Onze primaire reacties worden aangestuurd door ons reptielenbrein: de hersenstam, de thalamus en de kleine hersenen. Hier bevindt zich ons instinctief gedrag, waaronder ook hamsteren valt.

Boven onze hersenstam en de kleine hersenen ligt het limbische hersenschors. Dat is pas veel later ontwikkeld en regelt ons emotioneel gedrag. Doordat zoogdieren ook beschikken over emoties wordt dit gedeelte van onze hersenen ook wel het zoogdierenbrein genoemd. Het reptielenbrein en het zoogdierenbrein samen kun je zien als ons “oude brein”. Reageer je vanuit deze delen van het brein, dan reageer je instinctief en emotioneel. Het jongste deel van onze hersenen wordt ook wel het menselijk brein genoemd, de neocortex. Hieronder valt onze prefrontale cortex die functies als logisch redeneren, plannen, verbeelding en analyseren bevat. Dit deel is nauw verbonden met onze amygdala in het limbische systeem, waar bijvoorbeeld onze angsten en agressie zich bevinden. Begrijpelijk dus, dat onze interpretatie van zintuiglijke signalen uit de omgeving vaak gebaseerd is op een mengeling van gevoel en verstand. Echter, doordat ons oude brein veel sterker ontwikkeld is, zal dat deel snel de overhand krijgen. Het is dus zaak het hoofd koel te houden.

Wat helpt ons om niet te gaan hamsteren? Het helpt als je bewust bent van de aandrang die je van nature hebt. We leven nu in een omgeving van overvloed, alleen zijn die ontwikkelingen voor onze hersenen te snel gegaan. Bewust energie steken in het ontwikkelen van je prefrontale cortex is daarom van belang, aangezien dat beter past bij de wereld waarin we nu leven. Wat ook helpt is groepsdruk. Mensen willen graag in positieve zin vergeleken worden met andere mensen. Als heel veel mensen zich uitspreken tegen dit hamstergedrag, dit gedrag als niet acceptabel bestempelen, zullen steeds minder mensen tot dit gedrag overgaan. Tenslotte kunnen we het gebrek aan sociale interactie tegengaan door hulp te bieden waar mogelijk. Dit zie je ook op veel plaatsen ontstaan. Ook het geven van complimenten werkt positief en versterkt de werking van onze prefrontale cortex. Dus laten we hamstergedrag afkeuren, begrip tonen voor onze instinctieve maar onnodige reacties en verder vooral lief zijn voor elkaar in deze bijzondere tijden, voor de hamsteraars en zeker ook voor jezelf. En: Stay safe!

Omgaan met veranderingen

Fri, 01 Nov 2019 17:13:30 GMT

In opdracht van Eneco

In opdracht van Eneco heb ik deze video gemaakt, om medewerkers meer inzicht te verschaffen in het systeem dat geactiveerd wordt bij stress.